Σε απόσταση 11 περίπου χλμ. από την πόλη της Αίγινας και μετά την εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου, σε έναν πευκόφυτο λόφο, βρίσκεται ένας από τους ωραιότερους ναούς της αρχαίας Ελλάδας, ο ναός της Αφαίας.
Όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή μπορεί κανείς να δει από εδώ το ναό του Ποσιδώνα στο Σούνιο και την Ακρόπολη των Αθηνών. Λένε ότι οι τρεις ναοί σχηματίζουν ένα ισοσκελές τρίγωνο (το ιερό τρίγωνο της αρχαιότητας).
Αρχικά πίστευαν ότι ο ναός ήταν αφιερωμένος στη θεά Αθηνά, επειδή η μορφή της δέσποζε στα δύο αετώματα του ναού. Όμως στις ανασκαφές του 1901 βρέθηκε μία επιγραφή στην οποία αναφέρεται το όνομα της τοπικής θεάς Άφας και έτσι αποδείχτηκε ότι το ιερό ήταν αφιερωμένο στην Αφαία και όχι στην Αθηνά.
Ο ναός που σώζεται σήμερα είναι ο τρίτος που χτίστηκε στην ίδια θέση και χτίστηκε γύρω στο 500 π.Χ.
Ο ναός είναι δωρικού ρυθμού, περίπτερος, με 6 κίονες στις στενές πλευρές και 12 στις μακρές. Από όλες αυτές σήμερα σώζονται οι 20, ενώ στο σηκό (τον κύριο χώρο του ναού) υπάρχουν δύο σειρές παράλληλες προς τις μακριές πλευρές με 5 κολόνες κάτω η καθεμία και 5 μικρότερες επάνω, έτσι ώστε να σχηματίζουν μια στοά, ένα υπερώο σε σχήμα "Π" γύρω από τις τρεις πλευρές του ναού.
Ο διάκοσμος τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό ήταν εντυπωσιακός. Εκείνο όμως που έδινε ιδιαίτερη αίγλη στο ναό ήταν τα περίφημα γλυπτά των αετωμάτων του. Ήταν διακοσμημένα με παραστάσεις από μάχες στην Τροία, παρουσία της θεάς Αθηνάς, η μορφή της οποίας κυριαρχούσε στο μέσον και των δύο αετωμάτων.
Στο ανατολικό αέτωμα παριστανόταν η εκστρατεία του Ηρακλή κατά του βασιλιά Λαομέδοντα και στο δυτικό η εκστρατεία των Ελλήνων με αρχηγό τον Αγαμέμνονα κατά της Τροίας του Πριάμου. Τμήμα του ανατολικού αετώματος καταστράφηκε μετά τους περσικούς πολέμους, ίσως από κεραυνό. Όσα αγάλματα σώθηκαν στήθηκαν στον περίβολο του ιερού, ενώ τα κατεστραμμένα τάφηκαν κατά τη συνήθεια των αρχαίων. Δυστυχώς και αυτά όμως είχαν την ίδια τύχη με αυτά του Παρθενώνα.
Κατά την ανασκαφή που έγινε το 1811 από το βαρόνο Von Hallerstein και τον αρχιτέκτονα C.R.Cockerell, δημοπρατήθηκαν και αγοράστηκαν το 1813 από το Λουδοβίκο Α' βασιλιά της Βαυαρίας, πατέρα του Όθωνα, ο οποίος τα μετέφερε στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου, όπου εκτίθενται μέχρι σήμερα. Κάποια από το ανατολικό αέτωμα βρίσκονται επίσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.
Στο περιβάλλοντα χώρο του ιερού βρίσκεται μικρό μουσείο που "φυλάσσονται" ό,τι έχει απομείνει από το ναό. Από τα σημαντικότερα, το αναστηλωμένο μέρος από το αέτωμα του ναού, "μέρος του ακροκεράματος", το αντίγραφο της θεάς Αθηνάς και η αναθηματική πλάκα όπου αναφέρεται ότι ο ναός είναι αφιερωμένος στη θεά Αφαία.
Εδώ θα πρέπει να αναφέρω την αρνητική εντύπωση που μου προξένησε η κακή κατάσταση του μουσείου αλλά και η έλλειψη φύλακα σε αυτό. Μάλιστα ο υπάλληλος που ήταν στην είσοδο του χώρου και στην έκδοση εισιτηρίων ήρθε να ανοίξει το μουσείο!!!
Η ΚΛΟΠΗ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΩΝ ΤΗΣ ΑΦΑΙΑΣ
